0915.916.915

Chống chuyển giá: Khó vì thiếu dữ liệu và cơ chế bất cập

Như đã đề cập ở bài trước, làm việc trốn thuế nhìn chung và chuyển giá nói riêng trong 1 số năm qua làm ngân sách Nhà nước thất thu hàng nghìn tỷ đồng. Mặc dù, 1 số cơ quan quản lý nhà nước nhìn chung và ngành Thuế đã tăng cường làm việc chống chuyển giá trong quản lý thuế và đã truy thu được nhiều tỷ đồng, song đây mới chỉ là 1 số kết quả bước đầu rất khiêm tốn.

Bất cập trong quản lý

Theo PGS. TS Lê Xuân Trường, Trưởng khoa Thuế – Hải quan, Học viện Tài chính, hiện trạng chuyển giá càng ngày càng tăng lên phức tạp, chủ yếu là do 1 số bất cập trong quản lý.

chong chuyen gia kho vi thieu du lieu va co che bat cap hinh 1
Bất cập trong quản lý và thiếu cơ sở dữ liệu khiến “cuộc chiến” chống chuyển giá “càng chống càng khó” (Ảnh minh họa: KT)

Cụ thể, hành lang pháp lý về chống chuyển giá chưa đã đi vào hoạt động. Xét ở cấp độ văn bản luật, quy định về chuyển giá và chống chuyển giá chưa thực sự đầy đủ và rõ ràng. Hiện mới chỉ có Điểm e Khoản 1 Điều 37 Luật Quản lý thuế quy định 1 nội dung có liên quan có thể được vận dụng làm cơ sở để đấu tranh chống chuyển giá. Ngoài ra, 1 số quy định về quản lý thuế đối có DN có chuyển nhượng liên kết mới chỉ dừng ở cấp Nghị định nên hiệu lực pháp lý chưa cao, gây gặp khó cho quá trình thực hiện.

“Hiện chưa có quy định rõ ràng về 1 số khoản chi ngân sách phục vụ chống chuyển giá (chi phí để mua tài liệu, chi phí điều tra, xác minh…). Chưa có quy chế phối hợp giữa 1 số cơ quan có liên quan (Công an, tham tán kinh tế) để giúp ngành Thuế thu thập tài liệu phục vụ công tác chống chuyển giá”, PGS. Lê Xuân Trường cho biết.

Cũng theo ông Trường, cơ quan thuế chưa được giao thẩm quyền điều tra về thuế nên rất gặp khó trong đấu tranh chống chuyển giá. Trong khi đây, 1 trong 1 số cơ sở quan trọng để xác định có hành vi chuyển giá hay không và tiến hành biện pháp nào để xác định giá chuyển giao trong trường hợp có hành vi chuyển giá là phải có tài liệu đầy đủ và đáng tin cậy về 1 số người nộp thuế.

“Nếu không có quyền điều tra (có 1 số thẩm quyền cụ thể như: kiểm tra đột xuất, khám xét, bắt giữ…) thì rất gặp khó trong thu thập tài liệu”, ông Trường nói.

Đồng tình có quan điểm này, TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên Đại học Fulbright Việt Nam cho rằng, thiết chế pháp lý của Việt Nam còn yếu. Ngoài 1 số lỗ hổng của quy định pháp luật thì năng lực xử lý, chế tài đối có 1 số hành vi vi phạm pháp luật thuế còn nhẹ, chưa đủ sức ngăn ngừa và răn đe.

chong chuyen gia kho vi thieu du lieu va co che bat cap hinh 2
TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên Đại học Fulbright Việt Nam

“Nhiều DN nợ thuế kéo dài nhưng cơ quan tính năng không xử lý hình sự được. Các vụ kiện về thuế thường đi vào bế tắc, tốn kém nhưng không có lại kết quả tích cực. Hệ thống tòa án thiếu hữu hiệu, thiếu vắng 1 số cơ chế giải quyết tranh chấp cũng như 1 số tranh cãi về thuế”, TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn chỉ rõ.

Theo TS. Tuấn, 1 số quy định của Chính phủ được cải 1 sốh theo hướng càng ngày càng thông thoáng nhằm tạo thuận lợi cho DN nhưng nhiều DN làm ăn không chân chính lợi dụng 1 số chính sách phân phối hàng thông thoáng đây để trục lợi thuế.

“Những quy định cho phép DN bỏ bảng kê hàng hóa dịch vụ mua vào, phân phối ra trong việc khai khai và hạch toán doanh thu và chi phí; chính sách phân phối hàng hoàn thuế trước, kiểm tra sau cũng thường bị DN lợi dụng để gian lận”, TS. Tuấn nêu ví dụ.

Bên cạnh đây, theo quy định của Luật Quản lý thuế, thời hạn 1 lần thanh tra thuế không quá 30 ngày kể từ ngày công bố chọn lọc thanh tra thuế. Trong trường hợp cần thiết có thể gia hạn thời hạn thanh tra nhưng thời gian gia hạn cũng không quá 30 ngày. Trong khi, thực ở cho thấy, thời gian này sẽ rất khó để cơ quan thuế dự định đủ 1 số tài liệu, dữ liệu, đánh giá.

Ngoài ra, việc quy định thanh tra, kiểm tra DN không được phép vượt quá 1 lần/năm theo Chỉ thị số 20/CT-TTg năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ mặc dù là cần thiết nhưng đối có công tác thanh tra, kiểm tra thuế chuyển giá vốn có nhiều phức tạp thì quy định cứng bởi thế đôi khi cũng tạo ra nhiều gặp khó cho cơ quan thuế.

Gian nan vì thiếu cơ sở dữ liệu

Theo PGS. Lê Xuân Trường, để xác định 1 chuyển nhượng mua phân phối là tuân theo quy tắc phân khúc hay phục vụ mục đích chuyển giá, 1 số cơ quan có liên quan như Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công thương… cần có cơ sở dữ liệu về giá cả của 1 số loại hàng hoá giữa 1 số doanh nghiệp độc lập và 1 số doanh nghiệp liên kết, nhằm tạo cơ sở so sánh giá chuyển giao. Tuy nhiên, hiện chưa có cơ sở dữ liệu về giá cả phân khúc quốc tế, nguyên liệu, hàng hóa, thành phẩm, máy móc trang thiết bị… làm cơ sở tham chiếu nên việc đấu tranh chống chuyển giá vẫn gặp nhiều gặp khó.

Dẫn ra ví dụ cụ thể trường hợp Cục thuế Lâm Đồng giải quyết hành vi chuyển giá của 1 số DN FDI sản xuất, kinh doanh chè để cho thấy vai trò quan trọng của dữ liệu. Theo đây, giá chè xuất khẩu của DN chỉ là 64.580 đồng/kg, trong khi đây, giá phân phối ở phân khúc nội địa là 1.200.000 đồng/kg. PGS. Lê Xuân Trường cho biết, giá tiêu thụ nội địa của chính 1 số DN này là bằng chứng thuyết phục để Cục thuế Lâm Đồng đấu tranh có DN về hành vi chuyển giá. Tuy nhiên, nếu bên phân phối thiết bị, hàng hóa là bên nước ngoài còn bên mua là DN FDI Việt Nam thì vấn đề thu thập tài liệu về giá phân phối của DN phân phối hàng ở nước ngoài là vô cộng gặp khó. Cơ quan thuế sẽ không có căn cứ để kết luận DN phân phối hàng có giá thấp để chuyển giá.

TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn cũng cho rằng, dữ liệu là nhân tố cực kỳ quan trọng. Khi điều tra giá mua phân phối, thường phải sử dụng biện pháp giá so sánh, phải tìm 1 doanh nghiệp, 1 chuyển nhượng tương đồng. Nhưng cơ sở dữ liệu của chúng ta giai đoạn này không đủ.

“Chính phủ nên cân nhắc trích 1 phần nguồn truy thu thuế được phát hiện từ chính 1 số hành vi chuyển giá để bổ sung nguồn chi phí cho công tác chống chuyển giá. Nguồn tiền này dùng để mua, cập nhật và quản lý cơ sở dữ liệu, đồng thời để trả phí thuê giải đáp, chuyên gia thuế, chuyên gia luật và bổ sung lương cho đội ngũ chuyên trách chống chuyển giá”, TS. Tuấn đề xuất./.

Bài viết cộng loạt bài: Chống chuyển giá

Bài 1: “Lật tẩy” chiêu trò chuyển giá

Bài 2: Khó vì thiếu dữ liệu và cơ chế bất cập

Bài 3: Ưu đãi thuế nhưng phải minh bạch, công bằng

Cẩm Tú/VOV.VN

Bạn đang xem chuyên mục Blog duanresidence.net của dự án The Residence 1 củ chi tọa lạc ở Võ Văn Bích, xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Tp.HCM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*