0915.916.915

Doanh nghiệp Nhà nước cần được giải thoát khỏi các gánh nặng

Tại Hội nghị đổi mới, nâng cao hiệu quả làm việc của doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) hôm qua (21/11), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc khẳng định, quan điểm của Đảng, Nhà nước là tiếp tục thực hiện nghiêm công tác phòng chống tham nhũng tiêu cực, khắc phục mặt không tốt, hạn chế trong cổ phần hóa, thóa vốn DNNN. Hội nghị do đích thân Thủ tướng chủ trì, 1 lần nữa cho thấy, việc thúc đẩy cổ phần hóa DNNN và chống thất thoát vốn nhà nước ở DN là nhiệm vụ đặc thù quan trọng không chỉ vì sức khỏe của DNNN mà của cả nền kinh tế.

Càng chậm cổ phần hóa DNNN, càng lãng phí nguồn lực

Bởi vì, như Thủ tướng khẳng định, “DNNN cực kỳ cần thiết cho sự phát triển đất nước, 1 số nước trên địa cầu đều có DNNN để điều tiết, quản lý nền kinh tế”. Ở nước ta, DNNN đang nắm giữ nguồn lực rất lớn. Hiện khối doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ tài sản dao động 3 triệu tỷ đồng (140 tỷ USD), có số vốn dao động 1,5 triệu tỷ đồng (70 tỷ USD).

doanh nghiep nha nuoc can duoc trut cac ganh nang de khoe len hinh 1
Càng chậm cổ phần hóa DNNN, càng lãng phí nguồn lực(ảnh minh họa: KT)

Số liệu năm 2017 trong hệ thống DN chính thức có đăng ký ở Việt Nam cho thấy, DNNN chỉ chiếm 0,5% về số lượng DN, 9% về số lao động nhưng chiếm tới 29% tổng tài sản và chỉ tạo ra được 16% doanh thu thuần. Không chỉ thâm dụng vốn, DNNN còn thâm dụng đất đai và tập trung vốn con người nhưng giá trị tăng thêm chưa tương xứng nguồn lực nắm giữ.

Có vai trò quan trọng và nắm nguồn lực lớn, nhưng thực ở năng lực của nhiều DNNN ở nước ta chưa như kỳ vọng, thậm chí bộc lộ càng ngày càng nhiều hạn chế, yếu kém về sản xuất, kinh doanh và quản trị khiến không chỉ Chính phủ sốt ruột mà còn gây bức xúc trong dư luận và suy giảm niềm tin của nhân dân vào vai trò của DNNN đối có nền kinh tế. Việc chẩn ra bệnh của DNNN là quan trọng, nhưng trị bệnh kịp thời và dứt điểm còn quan trọng hơn nhiều.

Về “bệnh” của DNNN, nhiều tìm hiểu đã chỉ ra vô vàn “bệnh nan y” như: trông đợi ưu đãi và dựa cơ chế xin – cho, không bình đẳng; làm “sân sau” của bộ chủ quản; lười sáng tạo, ngại đổi mới; thiếu minh bạch, mập mờ tài liệu… Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ rõ bệnh của DNNN là còn chưa chấp hành nghiêm chỉ đạo của cấp trên; còn tư tưởng e ngại, nhận thức chưa thông về đổi mới khi cổ phần hóa, thoái vốn; tâm lý sợ mất địa điểm, vai trò sau cổ phần hoá, thoái vốn; tư tưởng yên vị đã và đang kìm hãm công đoạn đổi mới; lợi ích nhóm, tham nhũng trong cổ phần hóa, thoái vốn.

Có lẽ bởi thế mà dù đã có “lệnh” phải đổi mới, tái cấu trúc, cổ phần hóa nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn chây ì thực hiện, có các DNNN cổ phần hóa xong thì lại chậm trễ niêm yết lên sàn chứng khoán. Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, theo kế hoạch năm 2018 phải đã đi vào hoạt động cổ phần hóa ít nhất 85 doanh nghiệp. Tuy nhiên, đến ngày 18/11 mới cổ phần hóa được 12 doanh nghiệp. Tiến độ triển khai cổ phần hóa 11 tháng đầu năm 2018 còn chậm, có khả năng không đạt được kế hoạch đã được Thủ tướng phê duyệt.

Cũng theo mở bán của Bộ Tài chính, hiện còn tới 667 doanh nghiệp sau cổ phần hóa vẫn chưa đăng ký chuyển nhượng, niêm yết trên phân khúc chứng khoán, trong đây 295 DN thuộc 1 số bộ, ngành và 372 DN ở 1 số địa phương. Con số này không giảm nhiều so có số lượng 747 doanh nghiệp chưa lên sàn được công khai năm 2017.

Những con số này nói lên 1 thực ở đáng lo ngại là có nguồn lực khổng lồ mà DNNN đang nắm giữ, mỗi ngày chậm cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước ở DN, mỗi ngày trì trệ trong sản xuất kinh doanh của DNNN đều là sự lãng phí ghê gớm nguồn lực. Sự lãng phí đây không chỉ ở dòng vốn, tài sản đất đai, máy móc và nhân lực…, mà còn là sự mất đi thời cơ tiếp cận phân khúc, giành thị phần.

Vấn đề đặt ra là, vì nguyên nhân gì mà DNNN chậm cổ phần? DNNN cổ phần rồi thì vì nguyên nhân gì mà chậm niêm yết trên sàn chứng khoán? Tại sao cơ quan chủ quản là bộ, ngành, địa phương vẫn chậm “buông” DNNN? Ngoài các gặp khó vướng mắc về cơ chế pháp lý thì đảm bảo chỉ còn là vì lợi ích mà chần chừ, níu giữ.

PC_Article_Middle

Theo chia sẻ của 1 lãnh đạo DNNN trên báo chí rằng, việc tách DN ra khỏi bộ chủ quản sẽ được nhiều mặt lợi. Trong đây, có cái lợi là DN sẽ bớt khổ hơn khi không phải “tháp tùng” 100% chuyến đi của lãnh đạo bộ như trước. Hay có chuyên gia phân tách, việc tách vai trò thi công chính sách bán hàng khỏi 1 số bộ, ngành sẽ giúp DN không phải chịu cảnh gồng gánh “con ông-cháu cha” trong bộ máy tổ chức… Như thế rõ là, DNNN yếu kém không hoàn toàn chỉ do lỗi của bộ máy DNNN. Hẳn là nhiều DNNN cũng muốn có thời cơ thoát thân khỏi các ràng buộc, kìm hãm.

Cơ hội để giải thoát…

Cái DNNN cần chắc hẳn là thời cơ giải thoát nơi cũ và cần 1 nơi mới đủ tin tưởng để làm “tổ phượng hoàng”. Việc ra đời Ủy ban Quản lý vốn nhà nước ở doanh nghiệp (Siêu Ủy ban) có tạo ra được “tổ phượng hoàng” không? Thẳng thắn mà nói, mọi kỳ vọng đều cần chờ thời gian trả lời bằng 1 số thành quả hiện thực. Nhưng chí ít, bước đầu sự chuyển dịch ấy cũng đang trong trạng thái của các niềm tin ban đầu vào sự giải thoát nhất định. Nói như Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh (khi bàn giao 5 tập đoàn và 1 tổng doanh nghiệp từ Bộ Công thương về Ủy ban Quản lý vốn nhà nước ở doanh nghiệp) rằng, việc tách bạch tính năng đại diện chủ có vốn nhà nước ở doanh nghiệp ra khỏi 1 số cơ quan quản lý hành chính nhà nước là cần thiết để kiến tạo môi trường kinh doanh bình đẳng cho 1 số doanh nghiệp.

Tất nhiên, không có Siêu Ủy ban hay 1 tổ chức nào có thể ngay lập tức có lại sự minh bạch và hiệu quả cho DNNN. Để DNNN khai thác hiệu quả nguồn lực mà bứt phá phát triển thì cần 1 cơ chế và bộ máy xứng tầm để chèo lái làm việc của DNNN và đồng thời cần có cơ chế giám sát đủ thông minh để dẫn dắt DNNN đi đúng hướng. Trong đây, quan trọng nhất là cơ chế giám sát và quản trị nhân sự DNNN, bởi vì trong mọi mối quan hệ sản xuất, con người đều là chủ thể, thành hay bại do chủ thể ấy mà ra.

Cho nên, để trị dứt điểm các căn bệnh của DNNN nêu trên, việc thúc đẩy cổ phần hóa DNNN và mau chóng đưa doanh nghiệp cổ phần hóa đây lên sàn chứng khoán là nhiệm vụ chẳng thể chần chừ. Bởi vì, việc cổ phần hóa mạnh và tách vai trò chủ có của bộ ngành sẽ giúp cho 1 số DN tư nhân được hưởng lợi khi được tranh đua 1 1 sốh công bằng hơn có DNNN. Cổ phần hóa cũng sẽ giúp chặt đứt sợ dây liên kết để DNNN không còn là “sân sau”, nhóm lợi ích của ai đây hoặc tổ chức nào đây trục lợi.

Cùng có đây, chính mình DNNN sau cổ phần hóa sẽ phải nỗ lực đổi mới, tự vượt lên chính mình để bắt nhịp có phân khúc, tranh đua sòng phẳng và dựa trên hiệu quả thực ở để phát triển hoặc ngược lại sẽ là… “chết”. Và như Thủ tướng chỉ đạo, “cổ phần hóa phải gắn có niêm yết trên sàn chứng khoán vì quá trình cổ phần hóa dễ gây thất thoát tài sản Nhà nước, dễ tham nhũng. Chống “đi đêm” trong cổ phần hóa”.

Rõ ràng, đẩy nhanh cổ phần hóa DNNN, đưa DNNN sau cổ phần hóa lên sàn chứng khoán là biện pháp trọng điểm để trị bệnh cho DNNN, đồng thời giúp DNNN trút bỏ 1 số gánh nặng ràng buộc phi phân khúc để có thể tranh đua thực sự mà phát triển./.

Xuân Thân/VOV.VN

Bạn đang xem chuyên mục Blog duanresidence.net của dự án The Residence 1 củ chi tọa lạc ở Võ Văn Bích, xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Tp.HCM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*