0915.916.915

Đông Nam Á đối mặt với rủi ro khó lường từ thủy điện

Các công trình đập thường tác động xấu tới hệ sinh thái thủy sinh và ảnh hưởng tới sinh kế cho dân cư xung quanh khu vực sông hồ. Vấn đề này phát triển thành cấp bách ở 1 vài nước Đông Nam Á dọc sông Mekong, bởi nơi đấy tập trung nhiều công trình thủy điện.

Các đập thủy điện trên sông Mekong đang ảnh hưởng đến trữ lượng cá và làm xói mòn độ phì của đất, thậm chí có thể gây nguy hại đến tương lai hệ sinh thái của dòng sông này.

dong nam a doi mat voi rui ro kho luong tu thuy dien hinh 1
Đặt cược vào thủy điện, Đông Nam Á đối mặt có rủi ro khó lường. (Ảnh minh họa: CNBC)

Lợi bất cập hại

Ước tính vào năm 2040, sẽ có 11 đập chính và hơn 1 trăm đập nhánh được quy hoạch thi công trên sông Mekong để khai thác thủy điện trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao.

Lào thu được hàng tỷ USD từ 1 vài nhà đầu tư thủy điện và mong muốn xuất khẩu điện sang 1 vài nước láng giềng. Theo Hiệp hội Thủy điện Quốc tế, chỉ trong 9 tháng đầu năm 2017, Lào thu về dao động 975 triệu USD từ xuất khẩu điện.

Tình trạng thiếu điện ở Đông Nam Á khiến thủy điện được chọn lọc là 1 nguồn năng lượng sạch, quyến rũ và là 1 nguồn thu có giá trị. Tuy nhiên, 1 vài nhà môi trường cho rằng thủy điện có thể “lợi bất cập hại”.

Sông Mekong được giả dụ ngôi nhà của rất nhiều loài cá và chúng thường lưu thông lên thượng nguồn để đẻ trứng. Tuy nhiên, 1 vài con đập và hồ chứa trên sông trở thành các vật cản các con phố và hệ lụy là làm gián đoạn vòng đời của cá.

Báo cáo hồi tháng 4/2018 của Ủy ban sông Mekong phân tách, dự trữ thủy sản khu vực sông Mekong có thể giảm tới 40% do 1 vài dự án thủy điện.

Các chuyên gia cảnh báo, đập thủy điện làm giảm lượng trầm tích chảy xuống hạ lưu, giảm độ phì của đất. Nếu không có trầm tích, hai bên bờ của 1 vài con sông và kênh rạch sẽ bị xói mòn, cuốn theo nhà cửa, cây trồng và cơ sở hạ tầng ven sông.

Ông Marc Goichot, chuyên gia về nước của Chương trình Mekong Mở rộng thuộc Quỹ Bảo vệ Thiên nhiên Toàn Cầu (WWF) cho rằng: Dòng trầm tích rất quan trọng đối có hệ sinh thái của 1 dòng sông và nếu 1 vàih tân dòng chảy của trầm tích, sẽ xuất hiện 1 dòng sông khác.

Chuyên gia WWF cho rằng, trước khi con đập Thứ nhất được thi công vào năm 1990, mỗi năm sông Mekong đã đem lại 160 triệu tấn trầm tích. Nhưng năm 2014, con số này đã giảm hơn 1 nửa. Các con đập đã nhấn chìm nhiều khu vực đồng bằng, buộc 1 vài hộ dân phải tái an cư nơi khác.

Ông Mats Eriksson, giám đốc cao cấp của Ban quản lý nguồn nước xuyên biên giới của Viện Nước Quốc tế Stockholm cảnh báo: Nếu lượng trầm tích hàng năm về vùng đồng bằng bị sụt giảm thì xói mòn từ biển sẽ tăng lên, do vậy nguy cơ mất đất là đã đi vào hoạt động.

Những người ủng hộ thì lý giải thủy điện là đòn bẩy cho tăng trưởng kinh tế. Richard Taylor, giám đốc điều hành của Hiệp hội Thủy điện Quốc tế lập luận: “Các dự án thủy điện có thể thúc đẩy phát triển bền vững toàn diện của xã hội nếu 1 vài dự án đây có chiến lược thích hợp và được thi công và hoạt động 1 1 vàih bền vững”.

Vị chuyên gia này cho rằng, các dự án thủy điện được quy hoạch hợp lý thì dù ở diện tích nào có thể có lại “lợi ích ròng” cho hành tinh, cùng đồng xung quanh và hệ thống năng lượng và nước.

Tuy nhiên, theo tìm hiểu năm 2017 của Oxfam, lợi ích kinh tế mà thủy điện đem lại thường được “nói quá”. Những giá trị thuần giai đoạn này mà 1 vài con đập được quy hoạch thi công là âm 7,3 tỷ USD.

Các nhà phê bình lên án việc thủy điện ảnh hưởng đến an ninh lương thực và năng suất nông nghiệp do dòng chảy trầm tích sụt giảm. Dẫn tới nghèo đâyi tăng lên cũng như các tác động của biến đổi khí hậu.

Báo cáo của Ủy ban sông Mekong chỉ rõ, điều này có thế làm suy giảm tăng trưởng kinh tế ở cả 1 vài quốc gia sông Mekong phía hạ lưu Trung Quốc.

Hiểm họa khó lường

Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà nhấn mạnh: Việt Nam mong muốn 1 vài quốc gia thượng lưu sông Mekong ứng dụng chính sách bán hàng thích hợp để khai thác dòng sông này, đặc thù là việc thi công đập thủy điện, để chắc chắn ích lợi đối có 1 vài nước hạ lưu như Việt Nam.

Các con đập tiềm ẩn nhiều hiểm họa khó lường nếu 1 vài nước đang phát triển thiếu quy hoạch bài bản và phương án sẵn sàng cho sự cố.

Bằng chứng rõ nhất là sự cố vỡ đập thủy điện ở tỉnh Attapeu (Lào) vào tháng trước. Hậu quả là hàng trăm người mất tích, và nhiều ngôi làng bị nhấn chìm.

Theo ông Mats Eriksson của Viện Nước Quốc tế Stockholm, 1 vài cấu trúc của thủy điện ở châu Á cần phải được cải thiện và việc tuân thủ 1 vài quy trình chặt chẽ là cần thiết.

Trước các mối nguy hiểm đã đi vào hoạt động, nhiều người cho rằng 1 vài chính phủ nên chuyển sang chọn lọc năng lượng tái tạo ít rủi ro hơn.

Ông Eyler của tổ chức tìm hiểu chính sách bán hàng Stimson Center nhận định: “Các công nghệ mới nổi như năng lượng mặt trời, gió và sinh khối có tiềm năng rất lớn và có thể thay thế 1 số đập tiềm ẩn nguy cơ sự cố”.

Chuyên gia này cho rằng, Việt Nam là quốc gia chịu thiệt thòi nhiều nhất do tác động của 1 vài đập ở thượng lưu sông Mekong, đồng thời khuyến nghị Việt Nam nên phong phú hóa 1 vài nguồn năng lượng mặt trời, gió và sinh khối.

Mekong là dòng sông dài thứ 10 trên địa cầu và được phân tách là ngư trường nước ngọt lớn nhất địa cầu. Sông Mekong chảy qua 6 quốc gia, gồm Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanmar, Việt Nam và Trung Quốc.

Sông Mekong đứng thứ 2 chỉ sau sông Amazon về phong phú sinh học và có giá trị kinh tế rất lớn. Dòng sông này chiếm 25% lượng nước ngọt toàn cầu và có tới 60 triệu người kiếm sống từ nghề cá và trồng trọt dọc theo sông này./.

CTV Hồng Quang/VOV.VNTheo CNBC

Bạn đang xem chuyên mục Blog duanresidence.net của dự án The Residence 1 củ chi tọa lạc ở Võ Văn Bích, xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Tp.HCM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*