0915.916.915

Khai thác khoáng sản: Quy hoạch tích cực nhưng vướng thuế

Nút thắt chính sách bán hàng thuế

Theo ông Bill Howell, Trưởng nhóm công tác khoáng sản của Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2018 (VBF 2018), 1 vài nhà đầu tư tiềm năng phân tích Quy hoạch về thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quặng vàng, đồng, niken và molipden đến năm 2025 là tín hiệu tích cực trong phát triển khai khoáng ở Việt Nam.

khai thac khoang san: quy hoach tich cuc nhung vuong thue hinh 1
Ngoài nút thắt thuế, công nghệ khai khoáng cũng là nhân tố khiến Quy hoạch khó khả thi. (Ảnh minh họa: KT)

Tuy nhiên, sản lượng và thời gian khai thác chuẩn bị trong quy hoạch này là thiếu thực ở, bởi 1 vài công ty trong nước chưa đủ năng lực tài chính, chuyên gia và công nghệ tiên tiến để thực hiện.

Ông Howell cho biết: Trong 1 hội nghị gần đây ở Hà Nội, Vinacomin và đa số 1 vài công ty khai thác khoáng sản ở Việt Nam đều thừa nhận họ đang đối mặt có “thách thức về công nghệ lạc hậu, mức độ cơ giới hoá thấp, nguồn nhân lực dồi dào nhưng năng suất thấp, vấn nạn ô nhiễm môi trường…”

Ngành công nghiệp khai khoáng của Việt Nam, chủ yếu do 1 vài công ty nhà nước và tư nhân trong nước quản lý, giai đoạn này chỉ tập trung vào khai thác khoáng sản lộ thiên, dễ thăm dò hoặc nằm gần bề mặt như than, quặng sắt, bôxít, cát và đá vôi.

khai thac khoang san: quy hoach tich cuc nhung vuong thue hinh 2
Ông Bill Howell, Trưởng nhóm công tác khoáng sản của VBF 2018: Thu hút đầu tư vào khai khoáng lại đang “mắc kẹt” bởi sự thiếu nhất quán trong 1 vài quy định khai thác khoáng sản, 1 vài mức thuế suất và phí cao. (Ảnh: Hồng Quang)

Theo ông Howell – thành viên Viện Khai khoáng và Luyện kim Úc, bức tranh khai khoáng của Việt Nam sẽ 1 vàih tân rõ rệt nếu Việt Nam lôi kéo lượng lớn 1 vài nhà đầu tư nước ngoài có công nghệ khai khoáng theo nguyên tắc quốc tế, có trách nhiệm có môi trường và chắc chắn an toàn.

Tuy nhiên, lôi kéo đầu tư vào khai khoáng lại đang “mắc kẹt” bởi sự thiếu nhất quán trong 1 vài quy định khai thác khoáng sản; 1 vài mức thuế tài nguyên, thuế xuất khẩu và 1 vài khoản phí khác ở Việt Nam đang cao hơn rất nhiều so có 1 vài nước khác. Đây là lý do khiến đa số 1 vài công ty khai khoáng ở Việt Nam có ít hoặc không có lợi nhuận.

Chuyên gia Howell cho hay, giai đoạn này không có công ty quốc tế nào đang đầu tư thăm dò khoáng sản mới và phát triển 1 vài tài nguyên ở Việt Nam, kể cả là đầu tư theo hình thức liên doanh giữa công ty nước ngoài có đối tác Việt Nam.

Nhiều khu mỏ đã phải đâyng cửa và ngừng vận hành. Điển hình, hai dự án do công ty nước ngoài thực hiện, gồm mỏ vàng Phước Sơn ở Quảng Nam đã đâyng cửa, còn Niken Bản Phúc ở Sơn La phải ngừng vận hành.

Phân tích về nút thắt của Niken Bản Phúc, Trưởng nhóm công tác khoáng sản của VBF 2018 cho hay, như báo chí phản ánh, Niken Bản Phúc lên kế hoạch triển khai dự án từ năm 2008 – thời điểm mà niken địa cầu có giá trên 28.000 USD/tấn. Trước khi đi vào khai thác, công ty này đã đầu tư khoản 136 triệu USD. Tuy nhiên vào thời điểm khai thác năm 2013, thì giá niken địa cầu đã giảm hơn 1 nửa xuống còn 13.000 USD/tấn. Năm 2016, giá niken tiếp tục giảm sâu, còn 8.000 USD/tấn.

Sau nỗ lực kiến nghị giảm thuế xuất khẩu đối có niken bất thành, công ty này vận hành chịu lỗ và đến cuối năm 2016 thì dừng vận hành.

Ông Howell phân tích: Phí mua bán, thuế xuất khẩu, tiến cấp quyền và 1 số loại thuế khác mà Việt Nam đang tiến hành trong lĩnh vực khoáng sản là cao hơn nhiều so có 1 vài nước khác. Đáng nói là tác động của giá cả hàng hóa địa cầu đối có khả năng sinh lời, vòng đời của dự án khai khoáng, cũng như sự 1 vàih tân về hàm lượng quặng và tính biến động của môi trường khai thác… đều không được đưa vào tham khảo trong chính sách bán hàng thuế.

Đồng tình có quan điểm trên, 1 chuyên gia địa chất kinh tế trong nước cho rằng, chính sách bán hàng thuế tài nguyên không ổn định và theo chiều hướng tăng dần là rào cản lôi kéo đầu tư vào khai khoáng.

“Thuế tài nguyên ở Việt Nam thuộc hàng cao nhất khu vực, thậm chí là trên địa cầu. Một số nước tiến hành mức thuế tài nguyên chỉ từ 2 – 5%. Hơn nữa, 1 vàih tính thuế của họ cũng khác có Việt Nam, ví dụ, tính thuế 5% trên lợi nhuận thay vì tính thuế 5% trên giá bán”, vị chuyên gia này cho hay.

Theo chuyên gia này, không riêng gì Niken Bản Phúc mà nhiều công ty khai khoáng khác cũng lâm vào cảnh tương tự. Năm 2016, theo khảo sát 1 vài dự án từ khu vực ven biển phía Bắc đến Nam Trung Bộ, trên 90% công ty khai thác titan phải đâyng cửa và dừng vận hành do bất cập trong chính sách bán hàng tài chính và biến động giá cả phân khúc. Không các vậy, titan đòi hỏi phải công nghệ chế biến sâu và là điều không dễ đối có năng lực của công ty trong nước.

Tính khả thi của Quy hoạch mới đây về quặng vàng, đồng, niken và molipden là không cao bởi chưa xác định được khu vực mỏ nào đã có “chủ”. Đây là “cái khó” đối có công ty khi công ty nghiên cứu đầu tư khai khoáng, chuyên gia địa chất kinh tế nhận định.

Chuyên gia này cho hay, 1 vài văn bản pháp lý về khai khoáng đều khẳng định nhu cầu lôi kéo đầu tư, nhưng thực ở thì nhà đầu tư phải đối mặt có cả “rừng rậm” 1 vài quy định và điều kiện, nhất là vấn đề liên quan đến đấu giá quyền khai thác.

Sớm gỡ nút thắt

Để tạo cú hích cho lôi kéo đầu tư khai khoáng, chuyên gia địa chất kinh tế khuyến nghị sửa Luật Khoáng sản năm 2010 càng sớm càng tốt, trên cơ sở phân tích toàn diện hiệu quả đầu tư khoáng sản cho hai nhà: Nhà nước (bao gồm lợi ích của người dân) và nhà đầu tư.

Chuyên gia này cho rằng: “Cần phải giải bài toán cân bằng lợi ích giữa hai bên. Hiện nay nhiều nước trong khu vực và trên địa cầu đã giải bài toán này bằng công thức tính lợi ích cụ thể. Với Việt Nam, nếu chưa có lợi cho đất nước thì không nên khai thác, trừ trường hợp phục vụ nhiệm vụ quốc phòng an ninh.”

Tại VBF giữa kỳ năm 2018, đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường cho hay, trước nay đa số 1 vài dự án khoáng sản không tính đến, tính đủ kinh phí 1 1 vàih tổng thể, chưa tính đến kinh phí cho xã hội, cho môi trường 1 1 vàih lý tưởng để đưa vào tổng kinh phí. Trong thời gian tới, sẽ hình thành bộ tiêu chí phát triển bền vững cho từng dự án mỏ cụ thể và ưu tiên cho 1 vài dự án có công nghệ khai thác, chế biến tiên tiến, thân thiện môi trường.

Chủ trương chung là không hạn chế nhà đầu tư nước ngoài, đặc thù là nhà đầu tư có bí kíp, có tiềm lực về công nghệ chế biến sâu và xử lý môi trường, nhất là chất thải phát sinh từ ngành khai khoáng.

Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quặng vàng, đồng, niken và molipden đến năm 2025, có xét đến năm 2035 được phê duyệt vào cuối tháng 7/2018. Theo đây, Việt Nam phấn đấu vào năm 2020 đưa sản lượng khai tuyển đạt 146,433 nghìn tấn tinh quặng vàng, 216 nghìn tấn tinh quặng đồng, 103 nghìn tấn tinh quặng niken.

Đến năm 2025 phấn đấu đạt 146,393 nghìn tấn tinh quặng vàng, 206 nghìn tấn tinh quặng đồng, 118 nghìn tấn tinh quặng niken và 1.500 tấn tinh quặng molipden.

Quy hoạch cũng xác định tổng nhu cầu vốn đầu tư cho vận hành thăm dò, khai thác và chế biến đối có từng loại như sau: Quặng vàng dao động 3.795 tỷ đồng, quặng đồng dao động 2.830 tỷ đồng, quặng niken dao động 2.151 tỷ đồng và molipden dao động 620 tỷ đồng./.

CTV Hồng Quang/VOV.VN

Bạn đang xem chuyên mục Blog duanresidence.net của dự án The Residence 1 củ chi tọa lạc ở Võ Văn Bích, xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Tp.HCM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*