0915.916.915

Nhiều ý kiến trái chiều về “siêu dự án” hơn 3.000 tỷ Cái Lớn-Cái Bé

Dự án hệ thống thuỷ lợi Cái Lớn – Cái Bé GĐ 1 được Bộ Nông nghiệp – phát triển nông thôn lấy ý kiến đóng góp của 1 vài nhà khoa học, chính quyền địa phương. Được phân tách là “siêu dự án” có tổng mức đầu tư GĐ 1 hơn 3.300 tỷ đồng, phạm vi ảnh hưởng rộng và tác động lớn đến hệ sinh thái ở ĐBSCL. Mục tiêu của dự án là kiểm soát mặn, phục vụ sản xuất nông nghiệp cho 5 tỉnh ở ĐBSCL. Trong khi 1 vài nhà quản lý và chính quyền địa phương ủng hộ, đồng tình triển khai dự án thì nhiều nhà khoa học lại lên tiếng phản đối.

Lo ngại can thiệp thô bạo vào môi trường xung quanh

Dự án hệ thống thuỷ lợi Cái Lớn-Cái Bé GĐ 1 có tổng chi phí hơn 3.300 tỷ đồng. Dự án được cho là sẽ có nhiệm vụ: kiểm soát mặn xâm nhập từ biển Tây và giữ ngọt để cung cấp đề nghị sản xuất nông nghiệp cho qui mô hơn 890.000 ha thuộc 1 vài tỉnh: Cà Mau, Kiên Giang, Bạc Liêu, Hậu Giang, Sóc Trăng và TP. Cần Thơ; Kiểm soát mực nước trên sông Cái Lớn – Cái Bé, tăng cường lượng nước ngọt từ sông Hậu về khu vực dự án, cung cấp nước cho khu vực U Minh Thượng, U Minh Hạ và vùng Tây Quản Lộ-Phụng Hiệp trong mùa khô và tiêu thoát nước giảm ngập úng trong mùa mưa, kết hợp có tuyến đê biển chống ngập lụt do nước biển dâng trong tương lai.

Tuy nhiên, bên cạnh các ý nghĩa thuỷ lợi kể trên, dự án này cũng vấp phải nhiều ý kiến phản biện, không đồng tình từ giới khoa học bởi tính hối hận cao và sự can thiệp thô bạo vào môi trường xung quanh.

Tiến sỹ Dương Văn Ni, chuyên gia về phong phú sinh học cho rằng, đã có các thời điểm vùng bán đảo Cà Mau, người dân phấn khởi đào kênh mương, đắp đê bao trồng lúa. Nhưng rồi cũng chính các người dân ấy lại cầm cuốc phá đê để lấy nước mặn nuôi tôm. Điều đó cho thấy, vấn đề khúc mắc nhất ở ĐBSCL là thiếu phong phú cây trồng vật nuôi chứ không chỉ là mâu thuẫn mặn – ngọt.

Nếu không thấy được vấn đề căn nguyên trên thì sẽ mãi loay hoay có 1 vài công trình, tạo ra sự mâu thuẫn. Thậm chí, có thể dẫn đến chuyện chính quyền địa phương nhìn người dân như các người phá hoại vì đã đập cống, phá đê lấy nước mặn; còn người dân lại nhìn chính quyền như các người cản trở thời cơ nuôi tôm, trồng lúa…

“Nếu nhìn ở vấn đề mặn – ngọt thì thấy gần như chúng ta “thất thủ”. Ngày xưa ranh giới muốn giữ mặn nằm ra tới ngoài biển nhưng tới năm 2000 ranh giới mặn thụt vào tới quốc lộ 1, có nghĩa là chúng ta thất thủ vòng 1. Bây giờ nhìn kiểu dự án này có vẻ như thất thủ thêm vòng 2. Chúng ta rút về phía Tây của kênh quản lộ Phụng Hiệp bởi thế, liệu chúng ta sẽ thất thủ chuyện này đến bao giờ. Tôi nói vấn đề ở đó không phải là vấn đề mặn – ngọt mà là thiếu sự phong phú về cây trồng vật nuôi cho khu vực này”, TS. Dương Văn Ni cho biết.

Cùng quan điểm có TS Ni, Chuyên gia độc lập Nguyễn Hữu Thiện nêu ra 8 băn khoăn về tính khả thi, hiệu quả của dự án này. Về lịch hoạt động cống Cái Lớn- Cái Bé, ông Thiện cho rằng, trong dự án quá sơ sài, dễ làm, không thực ở.

nhieu y kien trai chieu ve sieu du an hon 3 ngan ty cai lon cai be hinh 1
Chuyên gia độc lập Nguyễn Hữu Thiện băn khoăn về tính khả thi của dự án.

Theo nhà khoa học này, tính cần thiết của công trình cần phải xem lại 1 1 vàih thấu đáo. Không thể lấy nguồn gốc chúng ta phải gánh an ninh lương thực cho cả nước và địa cầu hay để tránh lặp lại thiệt hại do hạn mặn năm 2016 để đi đến chọn lọc chi hàng ngàn tỷ đồng thi công công trình khổng lồ này. Thực tế, năm 2016, dù hạn mặn nhưng VN vẫn xuất khẩu gần 5 triệu tấn gạo. Và El Nino cũng chỉ là hiện tượng cực đoan, 90 năm mới xảy ra 1 lần.

Phải trả lời câu hỏi: vì nguyên nhân gì mà 1 vài dự án cũ không thành công?

Đặc biệt, theo ông Nguyễn Hữu Thiện, mặt trái lớn nhất của dự án thuỷ lợi trên là “phá vỡ” Nghị quyết 120 của Chính phủ đang được Bộ KH-ĐT triển khai quy hoạch tổng thể ĐBSCL và Bộ Nông nghiệp đang đề ra chiến lược nông nghiệp mới để thích ứng có BĐKH theo tinh thần thuận thiên, tôn trọng các quy luật môi trường xung quanh để phát triển 1 đồng bằng thịnh vượng, thân thiện có môi trường.

Trong khi đó, nhận định về bản phân tách tác động môi trường, ông Thiện cho rằng, báo cáo phân tách tác động môi trường của dự án thiếu tính khách quan khi từ đầu đến cuối chỉ ủng hộ và cho rằng, công trình này là duy nhất phải thực hiện. Đây là 1 công trình hối hận cao, đã đầu tư thi công thì cả trăm năm sau cũng khó mà sửa chữa.

Chính vì vậy, cần phải bổ sung tính trách nhiệm của công trình. “Những người ký duyệt thực hiện công trình phải có trách nhiệm có đời sau này về chính các gì công trình này có lại”. Ông Thiện nói. Thực tế đã không ít công trình ngăn mặn kiểm soát lũ, cản lũ ở ĐBSCL thất bại nhưng chẳng thấy ai chịu trách nhiệm…

“Bản báo cáo phân tách môi trường giai đoạn này đang đi lạc hướng rất xa. Thứ nhất, phải khách quan, trung lập, các báo cáo môi trường này từ đầu tới cuối chỉ là lập luận ủng hộ và nói rằng, công trình này là duy nhất phải làm. Như vậy không khách quan và nhiều vấn đề quan trọng không được phân tách. Việc phân tách chung ta đang chia nhỏ vấn đề, chia nhỏ bó đũa ra, có GĐ 1, GĐ 2, chúng ta phải phân tách chung mới đúng. Chia nhỏ ra để thấy chi phí dễ chịu, hai là thấy tác động chưa có gì nhưng đặt Chính phủ và người dân vào tình thế đâm lao phải theo lao là không công bằng”, ông Nguyễn Hữu Thiện nói.

Với tư 1 vàih Trưởng ban chỉ đạo Nghiên cứu ngọt hoá bán đảo Cà Mau (trước đó), GS-TSKH Nguyễn Ngọc Trân cũng đưa ra nhiều lo ngại khi thực hiện dự án trên. Ông cho rằng, chúng ta đã triển khai dự án ngọt hoá bán đảo Cà Mau, dự án cống đập Ba Lai (Bến Tre) đến nay vì nguyên nhân gì mà lại không thành công?

Người ta đều đưa ra lý do: Công trình thiếu đồng bộ. Ngoài ra dự án sông Trẹm (Cà Mau) cũng khai thác trật… Trước khi triển khai 1 vài dự án mới phải trả lời câu hỏi vì nguyên nhân gì mà 1 vài dự án cũ không thành công. Trở lại có công trình sông Cái Lớn-Cái Bé, thiếu nước ngọt chỉ là hiện tượng, phải tìm lý do đúng thì mới có biện pháp đúng. Không sẽ thành xoáy ốc thiệt hại môi trường càng ngày càng lớn.

Địa phương đồng tình cao, Bộ nhận thiếu sót

Trong khi đó, phía đại diện 1 vài địa phương chịu ảnh hưởng của dự án, ông Phạm Vũ Hồng, Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang lại chia sẻ sự đồng tình, ủng hộ dự án thuỷ lợi trên. Ông Hồng cho rằng, có hệ thống thuỷ lợi dài hơn 4.000 km và dao động 200km bờ biển kéo dài từ Chùa Hang-Kiên Lương đến Tiểu Dừa-An Minh, giáp giới có tỉnh Cà Mau, việc đầu tư dự án hệ thống thuỷ lợi Cái Lớn – Cái Bé sẽ góp phần khép kín trọn vẹn hệ thống thuỷ lợi ven biển Tây từ Cà Mau tới Hà Tiên, qua đó phát huy đồng bộ hiệu quả cho toàn khu vực theo mục tiêu dự án.

nhieu y kien trai chieu ve sieu du an hon 3 ngan ty cai lon cai be hinh 2
GS-TS Tăng Đức Thắng, Phó giám đốc Viện Khoa học thuỷ lợi miền Nam trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu kỹ bổ sung phân tách tác động của dự án.

Ông Hoàng Văn Thắng, Thứ trưởng Bộ NN – PTNT nhìn nhận, trong bản báo cáo dự án còn nhiều điểm chưa chính xác, 1 số nội dung cần phải được thể hiện rõ và thoả đáng hơn. Bộ Nông nghiệp sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến đóng góp của 1 vài nhà khoa học và nghiên cứu kỹ thật thận trọng, kỹ lưỡng “siêu dự án” này.

“Các cơ quan khoa học đã tập trung nghiên cứu kỹ vấn đề này nhưng chủ yếu trong vòng 1-2 năm gần đó, đặc trưng kết quả mới được đưa ra từ tháng 4, tháng 5 năm nay, bởi thế các tài liệu thảo luận kể cả về quan điểm cũng không bám sát được. Chúng tôi nhận thiếu sót và sẽ khắc phục ngay, biên tập lại cho hệ thống các tư duy, quan điểm, đặc trưng là sau khi nghị quyết 120 của Chính phủ về ĐBSCL. Truyền tải trong hội thảo hôm nay về từ ngữ, số liệu, về mặt tài liệu thì tôi công nhận là chưa đầy đủ, vấn đề này chúng tôi cũng sẽ khắc phục ngay”, thứ trưởng Hoàng Văn Thắng nói./.

Lam Hiếu/VOV-ĐBSCL

Bạn đang xem chuyên mục Blog duanresidence.net của dự án The Residence 1 củ chi tọa lạc ở Võ Văn Bích, xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Tp.HCM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*