0915.916.915

Sau cổ phần hóa, DNNN vẫn CEO xưa, việc cũ và công nghệ lạc hậu?

Chưa kịp mừng đã lo

Vấn đề quản trị doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) sau cổ phần hóa là bài toán khó, nhất là làm sao để giải phóng sức ỳ và phát triển 1 số nguồn lực quốc gia mà 1 số doanh nghiệp này đang nắm giữ.

Tại Diễn đàn “Quản trị sự 1 sốh tân và tái cấu trúc doanh nghiệp Nhà nước trong bối cảnh toàn cầu hóa” vừa diễn ra ở Hà Nội, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng, nhiều khi chưa kịp mừng vì cổ phần hóa được DNNN thì đã phải lo về quản trị hậu cổ phần hóa.

Hiện nhiều doanh nghiệp, mật độ vốn nắm giữ của Nhà nước vẫn từ 50% đến hơn 60%, tức là nắm giữ và chi phối mọi mặt hoạt động, vẫn giữ bộ máy ấy, lãnh đạo ấy và con người ấy nhưng được gọi tên là “cổ phần hóa”, TS. Ánh nêu hiện trạng.

dnnn: sau co phan hoa van ceo xua, viec cu va cong nghe lac hau? hinh 1
Doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa vẫn loay hoay tìm mô hình quản trị hiệu quả. (Ảnh minh họa: Nguyễn Quỳnh/VOV.VN)

Ông Vũ Đình Ánh cho hay, bản chất có doanh nghiệp trên địa cầu chủ yếu tồn ở hai hình thức có Nhà nước và có tư nhân. Còn ở Việt Nam giai đoạn này có doanh nghiệp hậu cổ phần là “hỗn hợp” nên chẳng thể “copy” 1 số kỹ năng của địa cầu để ứng dụng được.

dnnn: sau co phan hoa van ceo xua, viec cu va cong nghe lac hau? hinh 2
TS. Vũ Đình Ánh

Điều chuyên gia này lo ngại là 1 số nguyên tắc quốc tế được cho là ứng dụng ở 1 số doanh nghiệp sau cổ phần chỉ có tính hình thức. “Chúng ta có cái vỏ là ứng dụng kỹ năng quản trị, quản lý theo thông lệ quốc tế, nhưng thực chất cái ruột lại là Việt Nam, vẫn là lãnh đạo doanh nghiệp cũ”, ông Ánh nói.

Hai ví dụ điển hình được TS. Vũ Đình Ánh đưa ra để chứng minh cho kỹ năng quản trị yếu kém và có nặng cơ chế cũ phi phân khúc và thiếu sự kiểm soát là: Tổng doanh nghiệp Viễn thông Mobifone bỏ số tiền lớn để “mua hớ” AVG; và trường hợp Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có TKV (Tập đoàn Than, khoáng sản Việt Nam) bất đồng trong cơ chế chi trả và giá phân phối than gây ồn ào dư luận.

Cổ phần rồi mà tiền Nhà nước vẫn không thoái được?

Còn theo TS. Nguyễn Đại Lai, chuyên gia tài chính-ngân hàng, cổ phần hoá DNNN là vấn đề “phá băng” mở màn cốt lõi nhất, nặng nề nhất trong công đoạn đi tới tái cấu trúc nền kinh tế.

TS. Lai cho rằng, vẫn còn nhiều nhược điểm trong quản trị DNNN. Việc cổ phần hoá DNNN sẽ không đạt được mục tiêu nếu chỉ chạy theo công đoạn theo kiểu dễ làm là biến hoá DNNN thành doanh nghiệp cổ phần để Nhà nước cộng người lao động thu tiền về bằng cổ phần và cộng tồn ở.

Những doanh nghiệp nào không bị xóa thì hầu như vẫn không có gì đổi mới về cấu trúc thời hậu cổ phần hóa – không ai mất chức, mất việc, hoặc nếu rời doanh nghiệp trong độ tuổi lao động thì được Nhà nước “trả 1 cục” để đi tìm việc khác. Lực lượng lao động cơ bản vẫn là các người cũ – vẫn vừa làm lãnh đạo, vừa làm thuê cho Nhà nước, ông Nguyễn Đại Lai nêu thực ở.

PC_Article_Middle

dnnn: sau co phan hoa van ceo xua, viec cu va cong nghe lac hau? hinh 3
TS. Nguyễn Đại Lai

Theo chuyên gia này, hậu cổ phần hóa vô vàn bởi thế nên nền kinh tế Việt Nam cho đến nay vẫn cơ bản chỉ là 1 nền kinh tế thô, lạc hậu, tư duy xin – cho vẫn duy trì. Đặc biệt, sau cổ phần hóa vô vàn đây, nền kinh tế lại “đổi mới” thành 1 nền kinh tế bị chia cắt ra làm 3 nền kinh tế có hàng rào, địa vị, cơ chế hoạt động và cả phân khúc tiếp cận tư liệu sản xuất ở đầu vào độc lập nhau, gồm: Nền kinh tế Nhà nước, nền kinh tế tư nhân và nền kinh tế FDI.

“Ba nền kinh tế này được ví von theo thứ tự như con đẻ, con nuôi và con ngoài giá thú, có thân phận, luật lệ và phân khúc riêng, nhưng dựa dẫm vào nhau, hình thành nhiều nhóm lợi ích/hoặc 1 số hiện tượng “chân trong chân ngoài” tạo ra các luồng lạch, mạch ngầm để hút nội lực lẫn nhau và kìm hãm sự phát triển tổng thể… khiến cho kinh tế Việt Nam sau hơn 30 năm đổi mới mà vẫn cơ bản là nền kinh tế thô ở khu vực thuần nội và “không thô” nhưng giá trị mới tăng lên rất ít hoặc bị chuyển giá trốn thuế rất lớn ở khu vực FDI”, TS. Nguyễn Đại Lai thẳng thắn chỉ rõ.

Đề cập biện pháp, TS. Lai cho rằng, cần làm rõ 1 số mối quan hệ trách nhiệm kinh tế và phương án tái cơ cấu 1 số DNNN lớn trước khi lên sàn. “Sử dụng tiền của Nhà nước sau cổ phần hóa thế nào? Có tránh được vết xe đổ đã từng vấp không – khi cổ phần rồi mà tiền Nhà nước vẫn không thoái được, vẫn luẩn quẩn trong cảnh CEO xưa, việc cũ và công nghệ lạc hậu?”, ông Lai đặt vấn đề.

Bên cạnh đây, TS. Lai cũng đặt câu hỏi về các DNNN chẳng thể phân phối được hoặc thuộc loại danh mục bí mật liên quan đến an ninh, quốc phòng… không đưa vào diện cổ phần hóa thì sẽ hoạt động ra sao, có nên để cho 1 số ngành “đặc biệt” làm kinh doanh trong chiếc mũ “quốc doanh” như giai đoạn này hay không?

Theo quan điểm của TS. Lai, chỉ trong 1 số lĩnh vực công ích và 1 số lĩnh vực không ai làm hoặc độc quyền môi trường xung quanh thì Nhà nước mới phải nắm giữ và có vai trò chi phối, như hạ tầng nước, hạ tầng giao thông quốc gia, 1 số tập đoàn tài chính ngân hàng, sản xuất vũ khí quân sự và ngành vệ sinh môi trường văn minh công cộng. Những lĩnh vực còn lại, Nhà nước cần thoái vốn đến 100% để phân khúc phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn./.

Theo kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, năm 2018 phải đã đi vào hoạt động cổ phần hóa ít nhất 85 doanh nghiệp (trong đây có 21 doanh nghiệp thuộc danh mục năm 2017 chuyển sang).

Tuy nhiên, đến ngày 18/11/2018 mới cổ phần hóa được 12 doanh nghiệp, khả năng không đạt được theo kế hoạch đề ra.

Năm 2018 có 181 doanh nghiệp phải thực hiện thoái vốn, nhưng đến nay mới chỉ có 31 đơn vị thoái vốn theo kế hoạch./.

Trần Ngọc/VOV.VN

Bạn đang xem chuyên mục Blog duanresidence.net của dự án The Residence 1 củ chi tọa lạc ở Võ Văn Bích, xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Tp.HCM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*